ВОСИТАҲОИ ПЕШГИРИИ ТЕРРОРИЗМУ ЭКСТРЕМИЗМ ДАР БАЙНИ ҶАВОНОН
Терроризм ва экстремизм, махсусан дар байни ҷавонон, яке аз мушкилоти ҷаҳонӣ ба шумор меравад, ки таҳдидҳоеро барои амният, рушди иқтисодӣ ва таълим ба вуҷуд меорад. Ҷавонон, бо қувваи баланд ва хостҳои гуногуни иҷтимоӣ, дар ҳолати нарасидани маълумот ва фарҳанги дуруст метавонанд осон ба самтҳои хатарнок кашида шаванд. Барои пешгирии ин падидаҳо, омилҳои гуногун бояд мавриди таваҷҷуҳ қарор гиранд.
Дар ҷаҳони муосир пайдо шудани ҳар гуна равияҳои ба мардумони олам бегона боиси халалдор кардани ҳаёти осоиштаву бонизоми кишварҳои дунявию ҳуқуқбунёд ба ҳисоб меравад. Бояд тазаккур дод, ки ин гуна ҳизбу ҳаракатҳо, ба таври ғайриқонунӣ дар Тоҷикистон низ мавҷуд хастанд, ки боиси нооромии вазъ шуда, махсусан ҷавононро ба доми худ мекашанд. Имрӯз ҷараёни «салафия» ҳамчун вабои аср ба амнияти кишварҳои ҷаҳон ва ҳар як сокини сайёра таҳдид карда, барои башарият хатари на камтар аз силоҳи ядроиро ба миён овардааст. Вазифаи ҳар як фарди солимфикр ва ватандӯст ин мубориза бо салафия, терроризм ва экстремизм буда, фароҳам овардани фазои боварӣ, эҳтиром ба манфиатҳои ҳамдигар ва муттаҳид шудани ҳамаи кишварҳои дунёро дар пешорӯи ин хатари умумӣ тақозо менамояд. Аз таҳлилу баррасиҳои шабакаҳои телевизонии хориҷӣ, рӯзномаву маҷаллаҳо ва саҳифаҳои интернетӣ маълум аст, ки қисми зиёде аз сомонаҳои ба ном динӣ, ки моҳияти иғвогарӣ, экстремистӣ ва хушунатангезӣ доранд, мағзи ҳазорон чавони мусулмонро, ки ғофил аз андешаи солими исломӣ мебошанд заҳролуд сохта, ононро дар рӯҳияи пайравӣ аз террористон ва экстремистон тарбия намудаанд ва тарбия менамоянд. Ҳар рӯз аз гӯшаҳои гуногуни ҷаҳон ахбороти таҳлукаангез оид ба содир шудани амалҳои экстремистиву террористй, аз тарафи гурӯҳҳои ба ном салафия кушта шудани даҳҳову садҳо одамони бегуноҳ, хароб гардидани бинову иншоотҳо паҳн мегардад. Бо дарки хавфи воқеии ин зуҳуроти барои миллати тоҷик аслан бегона, давлат ва ҳукумати кишвар амалҳои зиёдеро пиёда намуда истодаанд.
Яке аз роҳҳои муассир барои пешгирии терроризму экстремизм, таълим ва расонидани маълумот мебошад. Ҷавонон бояд дар бораи арзишҳои гуманизм, адолат, ва таҳаммул таълим гиранд. Ба ин восита, онҳо хоҳанд донист, ки чаро экстремизм ва терроризм на танҳо хатарнок, балки зидди арзишҳои инсонӣ низ ҳастанд.
Аз 30 марти соли 2006 ва 11 марти соли 2008 фаъолияти ташкилотхои террористӣ ва экстремистии «Ал- Қоида», «Ҳаракати исломии Туркистони Шарқӣ», «Ҳизби исломии Туркистон», «Ҳаракати толибон», «Бародарони мусулмон», «Лашкар-ут-Тоиба», гурӯҳи исломии «Ҷамъият-ут-Таблиғ», Ташкилоти динии миссионерии «Созмони Таблиғот» дар ҳудуди ҷумҳурӣ манъ карда шуда, созмони ғайриқонунии «Ҳизб-ут-Таҳрир», ки фаъолияти он пештар манъ гардида буд, ба ҳайси ташкилоти экстремистӣ эътироф гардид. Бояд қайд кард, ки моҳи сентябри соли 2015 Ҳизби наҳзати исломӣ низ ҳамчун ташкилоти террористӣ эълон шуд.
Аз тарафи Прокурори генералии ҷумҳурӣ, бо Қарори Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 08.01.2009 сол ин равия ғайриқонунӣ эътироф гардида, фаъолияти он дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон манъ карда шуд. Пайравони равияи Салафия тақрибан дар миёнаҳои солҳои 2000-ум дар арсаи мазҳабии Тоҷикистон пайдо шуда, бо тарзи либоспӯшӣ, аз ҷумла пӯшидани шиму эзори қадаш аз буҷулаки по боло, баланд гуфтани «омин» дар миёнаи намоз ва даъвати мардум ба кандани санги мазорҳо фарқ мекарданд, ки ин ҳама амалҳои онҳо боиси тафриқаангезӣ миёни мусулмонон мегардид.
Фарҳанг ва санъат воситаҳои муҳими пешгирии терроризм ба шумор мераванд. Муқаддасоти миллӣ, таърихи кишвар ва фарҳанги худамон бояд ба ҷавонон муаррифӣ шаванд. Консертҳо, намоишҳо ва чорабиниҳои фарҳангӣ метавонанд ҳамчун платформаҳои барои дарки маънои ҳаёт ва идентификатсияи миллӣ хизмат кунанд.
Ташкилоти ҷавонон бояд дар рушди фаъолиятҳои иҷтимоӣ ва фарҳангӣ нақши муҳими худро бозид. Ин ташкилотҳо метавонанд бо пешниҳод кардани барномаҳои муфид, шабакаҳои иҷтимоӣ ва лоиҳаҳои ихтиёрӣ, ҷавононро дар самтҳои созанда раҳнамоӣ кунанд. Инчунин, баргузории семинарҳо ва конфронсҳо оид ба пешгирии терроризм метавонад ба ҷавонон кӯмак расонад, ки манфиатҳои худро дар самтҳои созанда ҷустуҷӯ кунанд.
Оила нақши муҳим дар тарбияи ҷавонон дорад. Волидайн бояд ба масъалаҳои иҷтимоии фарзандонашон таваҷҷӯҳ дошта бошанд ва онҳоро бо арзишҳои инсоният ва эҳтироми дигарон шенасо кунанд. Дискутсияҳо ва мубоҳисаҳое, ки дар оила гузаронида мешаванд, метавонанд фарзандонро дар фаҳмидани масъалаҳои глобалӣ кӯмак расонанд.
Ҳамкории ҷомеа, давлат ва созмонҳои ғайридавлатӣ дар пешгирии терроризму экстремизм хеле муҳим аст. Баргузории барномаҳои таълимӣ ва корхонаҳои иҷтимоӣ, ки ба ҷавонон кӯмак мерасонанд, метавонанд боис шаванд, ки онҳо худро аз таъсири манфии экстремизм муҳофизат кунанд.
Пешгирии терроризм ва экстремизм дар байни ҷавонон як кор ваъдаде мебошад, ки ба ҳамкории ҷомеа, оила ва давлат ниёз дорад. Таҳсил, рушди фарҳанг, фаъолиятҳои иҷтимоӣ ва диққати волидон метавонанд ҷараёни ин равандро осонтар кунанд. Фақат бо якҷоягӣ, мо метавонем ҷаҳони бехатар ва бофарҳангро барои наслҳои оянда созем.
Ходжаева Вилоят,
муаллимаи кафедраи информатика ва математикаи
ҳисоббарори Муассисаи давлатии таълимии «Донишгоҳи
давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров»