Пистаи бемағз агар лаб во кунад расво шавад.
Пас аз тамоши филми ҳуҷҷатии “Хиёнат” аз кору фаъолияти аҳли оилаи Муҳаммадиқболи Садриддиногоҳ шудем. Аз он огоҳ гаштем, ки падари Муҳаммадиқболи Садириддин дар вақти ҷанги шаҳрвандӣ бо кадом корҳо машғул буд ва ҳиссаи ӯ барои барпо гаштани ҷанги шаҳрвандӣ дар кадом мавқеъ буд. Дар Афғонистон бо кадм роҳҳо ҳаққи мардумонро моли худ мекард, аз куҷо ба куҷо кӯч басту, фарзандашро чихел тарбия карданашро огаҳ шудем.
Баъди тамошои ин филм ва дар бораи кадом кирдорҳои ғайри инсонӣ буданаш забон барои гуфтанш ҳаракат накардану ақли одамизод барои фикр карданаш азоби руҳӣ мекашад воқиф шудем, аммо Муҳаммадиқбол бошад аз гуфтану фикр кардан он тараф истад сарбаландона барои иҷрои ин кирдорҳои нанговар даст мезад ва бо хурсандӣ омал мекард.
Дар урфият мегуянд “Гови бешира овозаш балан” бо ҳамин қадар бешарафиву касифтарин инсон буданаш Муҳаммадиқбол аз дину оин ва одаму одамграиву ва тарзи корбариро барои мардуми тоҷик дар шабакаҳои иҷтимои нашр менамояд. Он одамеки дар ҳаёташ ягон кори хубе накардааст ва ба танфурушиву бозичаи дасти дигарон буду ҳаст, чиро омӯхтану ибратгирифтан мумкин аст.
Аз нақлҳои шоҳидони ин манзараҳои нанговари саргузашти Муҳаммадиқболи Садриддин падараш маҷбур мешавад ба Ҳирот кӯч бандад, то , ки мардум шармандагии оилавии онҳоронафаҳманд, аммо нафаре, ки ба Ватан, модр, миллат, виҷдон хиёнат мекунад ин шармандагӣ нест?. Аз чунин рафтори Муҳаммадиқбол ба хулосе омадан мумкин аст, ки падараш ба миллату давлат хиёнат, ки кард аз фарзадаш аз ин ҳам бадтару пасттарро мебинад ва ҳам дид.
Падар ва писар фикр карданд, ки бо иваз намудани макони зист шарму нангу номусро рӯйпӯш карда мешавад. Аммо ин хел нашуд баракс “Тарки одат амри маҳол”-шуд, Муҳаммадиқбол дар Ҳирот низ ба танфурушюкорҳои бемаъӣ сарукор гирифт ӯро гирифтори ин бемории табобатнашаванда мубтало карда буданд. Аз бемаърифатӣ ва надоштани саводи кофӣ дар зиндагӣ мавқеъи худро пайдо карда натавонистан, ба қаллобӣ ва мардумфиребӣ дастзада аз пуши ин амалҳо руз мегузаронад.
Ман хитоб карда ба ҷавонон мегумя, ки ба доми ин гуна нафарон наафтанд ва мисли онҳо бе шарму ҳайё ва танфуруш нагарданд. Ба гуфти равоншиносон Муҳаммадиқболҳам мехоҳад сафи худро зиёд кунад ва бо ҳамин роҳ мехоҳад интиқом ситонад. Дониста бошед ҷавонон Муҳаммадиқболбарин шахсоне, ки аз беруни кишвар аккос мезанад, он нафарон як сангеро аз сари роҳи ватан ба дигар сӯ намондаанду худро аз шахсиятҳои саховатманду бомаърифат мепиндоранд.
Ман бовари дорам, ки пас аз дидани ин филми “Хиёнат” қисми 7 мардуми тоҷику тоҷикистонӣ ба сафсатагӯиҳои Муҳаммадиқболи Садриддин ва ҳамингуна шахсон, ки дар сомонаҳои иҷтимоӣ бовар намекунанд ва нахоҳанд кард.
Дустон, мушкилии ин давру замон мегузарад,
Зиндагони бо ҳама сузу зиён мегузарад.
Нафурушед зи ночори яке виҷдонро,
Рузи кас гоҳ бо обу, лаби нон мегузарад...
Декани факултети санъати тасвирӣ ва технология Ҷӯраева Х.Ю.