Қирғизи сулҳбезор
Бегоҳии 12 апрели соли 2022 дар марзи Ҷамоати деҳоти Хистеварзи ноҳияи Бобоҷон Ғафурови Тоҷикистон ва ноҳияи Лайлаки Қирғизистон тирпаронӣ сурат гирифта, дар натиҷа чанд нафар захмӣ шудаанд. Шумораи захмиён ва натиҷаи хисорот феълан маълум нест.
Ин бори аввал нест, ки ҷониби қирғиз ба тарафи марзбонони тоҷик ва халқи осоишта тир мекушояд. Чунин амали ноҷавонмардона, ки дар лаҳзаҳои гуфтушуниди роҳбарони ду вилояти ҳар ду ҷониб ба вуқуъ пайваст, бори дигар далел аз бадбинӣ, иғвогарӣ ва сулҳбезории халқи қирғиз шаҳодат медиҳад. Дар ҳоле, ки мардуми тоҷик ҳамеша барои сулҳ қадам мегузорад, ҷониби қирғиз ҳамеша кӯшиш мекунад, ки фазои гуфтушунид ва мусолиҳаро халалдор созад. Ин навбат низ айнан чунин “ташаббус” аз ҷониби қирғиз рух дод.
Як нуктаи муҳими дигар дар он аст, ки барои халқи қирғиз ҳамакнун ба ҳукми анъана ва одат медарояд, ки тайи чанд соли охир ба ҷониби ҳамсоя маҳз дар моҳи Рамазон, ки барои мардуми мусулмон моҳи мубораку шариф аст, тир кушояд. Ин ҳолатро мо соли гузашта низ шоҳид будем. Замоне, ки халқи осоиштаи тоҷик дар ин моҳ пайваста барои сулҳу тинҷӣ ва амонӣ дасти дуо мебардоранд, халқи сулҳбезори қирғиз на фикри дину оин, на фикри моҳи мубораку шариат ва на эҳтироми ҳамсоягияву фарҳанги ҳамсоядорӣ мекунаду ба амалҳои пасту муғризона даст мезанад.
Аслан таърих ва таҳлилҳои авохир барои ҷомеаи ҷаҳон собит намуд, ки қирғиз аз фарҳанги ҳамсоядорӣ фарсахҳо дур аст. Зеро ин ки ҷониби қирғиз ба ҳамсояи худ тир кушода, бешарафона даъвои замину оби бегона мекунад, на танҳо дар мисоли мардуми шарифи тоҷик сурат мегирад. Балки чунин кирдори разилонаи ҷониби қирғиз бо дигар ҳамсоягон низ, аз ҷумла мардуми ӯзбек борҳо сурат мегирад. Чанде пеш низ чунин рафтори ҷоҳилонаву золимонаи қирғиз нисбат ба халқи соҳибфарҳанги ӯзбек мушоҳида шуд ва дар тамоми шабакаҳои иҷтимоӣ боиси нафрату вокуниши шадиди халқҳои гуногун гардид.
Аз ин ҷо, метавон хулоса кард, ки ҷангидан, сулҳбезорӣ, ҷоҳилӣ, разолат, иғвогарӣ барои мардуми қирғиз фарҳанг шудааст ва солиёни зиёд аст, ки ҷомеаи ҷаҳон инро шоҳид мешавад. Лиҳозо, дигар ҷойи ҳайрон шудан ҳам нест, ки ин халқи кӯчманчӣ барои замини бегона тир мекушояду барои ҷанг мусоидат мекунад. Тинату табиати ин мардум ҳамин аст: сулҳбезор!
...Аммо халқи бефарҳангу бемаданияти қирғиз набояд фаромӯш созад, ки халқи тоҷик ба сарзамини ҳеҷ кас даъво намекунад, вале барои ҳифзи ҳар як ваҷаб замини худ то охирон нафас мубориза мебарад.
Томирис НУРМАТОВА, устоди ДДХ